راههایی برای کنترل خشم :
خشم و عصبانیت از مشکلات رایج در قرن اخیر می باشد و بسیاری از افراد بدلایل مختلف دچار بحران
خشم می شوند . قبل از اینکه راه حلهای کنترل خشم را بیان شود لازم است بدانیم خشم و علل و
ریشه های عصبانیت چیست ؟ و در نهایت چگونه می توانیم خشم خود را کنترل کنیم؟
تعریف خشم : برانگیخته شدن عواطف جریحه دار شده را خشم می نامند اگرچه در ابتدا احساسات ما
برانگیخته می شود ولی بر فکر و بدن ما نیز تأثیرمی گذارد و تمام ابعاد وجود ما را در بر می گیرد .
علل و ریشه های خشم : علل و ریشه های خشم دارا ی ابعاد مختلفی است که عبارتند از فیزیکی ٬
شخصیتی ٬عجز و ناتوانی .
علل فیزیکی: مشکلات هورمونی مانند پرکاری غده تیروئید و ترشح بیش از حد هورمون تیروکسین یکی
ازعوامل بروز خشم می باشد . خانمها نیز در دوران قاعدگی به علت به هم خوردن تعادل هورمونی
دچار عصبانیت می شوند خستگی نیز یکی دیگر از عوامل رایج خشم می باشد و هر چقدر سطح
خستگی بیشتر باشد امکان بروز عصبانیت بیشتر می شود .
علل شخصیتی : خشم می تواند ریشه در شخصیت افراد داشته باشد معمولا افرادی که اضطراب زیاد
دارند ، زودرنجند و حساسیتبیش اندازه نسبت به مسائل داشته باشند بیشتر از افراد دیگر عصبانی
می شوند و باید به درمان اضطراب و حساسیت شخص پرداخت.
علل عجز و ناتوانی : وقتی به طور مداوم در زندگی با موانعی زیاد و غیر قابل عبور مواجه شویم و نتوانیم
آنها را از سر راهمان برداریم خشمگین می شویم بنابراین ابندا یاد بگیریم که چگونه با موانع و مسائل
برخورد کنیم و خشم ما معلول این عوامل است نه علت .
از عوامل دیگری که خشم ما را بر می انگیزاند بی عدالتی و روابط جریحه دار شده ما با دیگران است
(که روابط باید اصلاح گردند ).
نشانه های خشم : در هنگام خشم و عصبانیت چهره برافروخته میشود و تن صدا تغییر می کند و
نفس های فرد تندتر می شود و در کلام فرد ٬ عصبانیت به وضوح مشخص است .یکی ازنشانه های
خشم که قابل تشخیص نیست زمانی است که فرد نتواند آشکارا ناراحتی خود را بروز دهد و سعی
می کند به صورت زیرکانه خشم خود را به صورت تهمت زدن و غیبت کردن نشان دهد . در واقع غیبت
کردن می تواند یک وسیله برای ابراز خشم باشد و یا شخص باجوک گفتن و شوخی کردن فرد مورد
خشم خود را مورد تمسخر قرار می دهد.
عملکرد های رایج :
انکار : انکار یکی از عملکرد های رایج پیرامون خشم می باشد که گاهی افراد برای حفظ تعادل روحی و
عاطفی خود در مقابل دیگران خشم خود را انکارمی کنند و منکر عصبانیت خویش می شوند.اگر فرد به
طور مداوم انکار کند صدمات زیادی به خودش می زند و خشم فرو خورده باعث زخم معده ٬فشا رخون بالا
٬ترس و اضطراب شدید و گاه حملات قلبی می شود .
سرکوب : در این واکنش شخص خشم خود را به لایه های تحتانی روح و روان خود منتقل می کند زیرا که
نمی تواند با آن روبرو شود . علاوه برتأثیرات جانبی بسیار مخرب بالا ٬ خشم سرکوب شده می تواند در
دراز مدت به کینه و تلخی عمیقی منجر شود که نگرش فرد را نسبت به خود و محیطش به طرز منفی
تحت تأثیر قراردهد.
انفجار مستقیم (خشم فعال ) : شخصی که مورد خشم(از نوع خشم فعال ) ما واقع می شود بیشترین
صدمه را می بیند . گاه آسیب های فیزیکی و روحی آن هرگز از خاطره پاک نمی شود . انفجار خشم
جز ویرانی پیامد دیگری ندارد .
خشم فعال :خشم می تواند به صورت ترور شخصیت و انتقادهای ظریفی که در پی ضربه زدن به شخص
- اند بروز دهد .
برخوردهای مناسب به هنگام خشم : بکار بستن مراحل زیر می تواند به هنگام خشم به ما کمک کند .
۱- پذیرش : پذیرش نقطه ی آغاز برخورد با خشم است که باید در وهله ی اول وجود خشم را در خود رد
نکنیم .
۲- تمدید خشم : در مرحله ی بعد باید به خشم قدری زمان بدهیم و این عمل مانند سرد کردن ماشینی
است که تازه جوش آورده است .برای زمان دادن به خشم می توان دوش گرفت یا پیاده روی کرد و یا به
موسیقی مورد علاقه خود گوش داد و..... به عبارت دیگر ٬ این مرحله ما را آماده ارزیابی صحیح خشم
خود می کند .
۳- ابراز : در این مرحله باید ناراحتی خود را با شخصی که از او عصبانی شدیم در میان بگذاریم . فرو کش
کردن خشم به ما کمک می کند که ضمن ابراز ناراحتی به سخنان شخص دیگ گوش کنیم و به عبارتی
تفسیر فرد مقابل را از وقایع دریابیم و نراحتی خود را در فضایی توأم با احترام بیان کرد .
ارزیابی خشم : پس از گفتگو با شخصی که مورد خشم ما واقع شده باید به بررسی علل و چرایی
خشم خود بپردازیم و از خود بپرسیم که چرا من عصبانی شدم ؟ و آیا زود نتیجه گیری نکردم و دچار
قضاوت عجولانه نشدم ؟ چه ضعف هایی در من وجود دارد که ترس و حقارت را بالا می برد و مرا
خشمگین می کند؟ آیا عامل خشم من دیگرانند ؟ و یا مسائل درونی خودم . مرحله ی ارزیابی وسعت
دید ما نسبت به خشم افزایش می دهد .
نتیجه گیری :خشم را نباید انکار و سرکوب کرد بلکه باید ابراز کرد البته ابرازی سازنده
که در آن هدف بیان و رفع آسیب های عاطفی است نه تحریف دیگران.